22 mei 2019

Laat je verrassen in het beekdal bij Kapellerput

Kronkelende beek; Foto Ben Pollmann

Kronkelende beek; Foto Ben Pollmann

HEEZE – Als je wilt zien wat er met een landschap gebeurt als de mens zich er niet meer mee bemoeit dan is een wandeling langs de beek bij Kapellerput een goede gelegenheid. Op zondag 17 maart kunt u met de natuurgidsen van IVN Heeze-Leende een boeiend stukje Brabants landschap bezoeken. Het vertrek is om 14.00 uur vanaf de parkeerplaats van het conferentiecentrum.

Wat maakt een wandeling door het beekdal van de Sterkselse Aa nu zo bijzonder? Het is vooral de dynamiek die uitgaat van het landschap. Doordat de beek tegenwoordig weer vrij mag kronkelen (meanderen) kunnen er onverwachte dingen gebeuren. Als er veel regen valt dan kan zo maar een stuk oever afbrokkelen, waardoor er een boom over de beek valt. De beek zal hierdoor een andere loop nemen. Op deze manier is gedurende een hele lange periode, waarin de beek zonder invloeden van de mens haar gang kon gaan, het huidige landschap ontstaan. Momenteel vormt de Sterkselse Aa de grens tussen het landgoed Kapellerput en Kempenhaeghe. De gidsen van het IVN nemen u mee op een ontdekkingstocht door dit gebied, waarin al goed te merken is dat het voorjaar er aan komt. Diverse planten laten zien dat ze de winter weer hebben overleefd, terwijl overal om ons heen de vogels laten horen dat ze er weer (of nog) zijn. En als we geluk hebben zien we plotseling een blauwe flits laag over het water scheren: de ijsvogel, ons eigen pareltje van Brabant. Eén ding is zeker: een wandeling langs een beek is nooit saai!
De deelname aan deze wandeling voor het hele gezin is gratis. Voor een overzicht van alle IVN-wandelingen zie de website: www.ivn.nl/afdeling/heeze-leende

Op zoek naar het “verdwenen water”

ivnHEEZE – Hoe boeiend is het om op zoek te gaan naar iets wat er niet meer is? Héél boeiend als dit het verdwenen water betreft van de Groote Heide. Maar is het echt verdwenen? Dat komt u te weten tijdens een wandeling van IVN Heeze-Leende op zondag 15 januari. Daar waar ooit het grootste ven van Nederland lag zie je nu alleen nog maar de contouren, sporen in het landschap waaruit opgemaakt kan worden hoe het vroeger geweest moet zijn. Maar het heeft een heel ander functie gekregen! Veel van ons huidige drinkwater komt uit de diepe ondergrond. Tijdens de wandeling rondom het Groot Huisven wordt u over al deze zaken bijgepraat. Het vertrek is om 14.00 uur vanaf het parkeerterrein van Bosgroep Zuid, Huisvenseweg 14 in Heeze. Deelname is gratis.

Een landschap met een verhaal dus. Vroeger waren er veel grote vennen in dit gebied, maar die zijn rond 1900 drooggelegd, onder meer voor landbouwgrond. De voormalige oevers zijn nu hier en daar nog herkenbaar in het landschap. De drooglegging van de vennen was geen succes omdat de grond te arm bleek te zijn. Uiteindelijk heeft men het grootste deel van de hogere zandgronden beplant met dennen, douglassen en lariksen. Naast naaldbomen zijn loofbomen aangeplant, onder meer de amerikaanse eik ten noorden van het Veeven. Tegenwoordig is het beheer in handen van Bosgroep Zuid.
De huidige eigenaar van het gebied, Brabant Water, heeft het voormalig Groot Huisven opnieuw ingericht. Het gaat om 20 ha landbouwgrond in waterwingebied Groote Heide. Hier is een interessant gebied ontstaan qua natuurwaarden. De nieuwe natuur fungeert o.a. als leefgebied voor de heikikker en andere beschermde soorten. In het kader van Countdown 2010 (een Europees samenwerkingsverband gericht op het behoud van biodiversiteit) heeft Brabant Water de bedreigde heikikker geadopteerd. Hiermee wordt concreet invulling gegeven aan de realisatie van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS). De klokjesgentiaan en de kleine zonnedauw zijn hier te vinden in de zomer. Maar ook zonder deze soorten is er genoeg te zien in het gebied van het “verdwenen water”.

Meer informatie: www.ivn.nl/heeze-leende

Langs ’s Heeren wegen

Piet Brock neemt u in Contact, het parochieblad uit Heeze, mee op wandeling. Langs ’s Heeren wegen….

Begin jaren ’30: twee kerken in Heeze. Links de Waterstaatskerk, rechts de Sint Martinuskerk

“Nee, deze keer geen ondertiteling. We gaan zelf langs ’s Heeren wegen en staan even stil bij een locatie, gehucht, akker of ven, met een naam, officieel of in de volksmond, die min of meer verwijzen naar geloof, kerk of religie.

De Oude Kerkhof is dan een goede plek om mee te beginnen. Rond 800 werd hier de eerste kerk gebouwd. Het is de geboorteplaats van het dorp Heeze. Heeze woonde hier, Heeze werkte en kerkte hier. Heezenaren werden hier begraven. Rond 1475 werd de Grote Kerk gebouwd. Begin 19e eeuw stond deze kerk er nog. Rond de kerk lag de Kerkhof, zoals Heezenaren zeggen: de Kerkhof. Het is nu het protestants kerkhof met een openbaar gedeelte.

De buurtschap ’t Kruis heeft haar naam te danken aan een kruis, dat daar gestaan heeft. In 1492 wordt bij de verkoop van een huis als plek aangegeven: “aan dat Cruijs.” Het zou een wegkruis zijn geweest.

Een tweede naam is de Kruisboom. In de kroniek van Hendrik Godefridus van Moorsel staat dat Hark Leenders, vorster te Heeze op 3 mei 1652 “de rijken boom aan de molen aan den grond heeft afgehouwen”. De eijk schoot opnieuw uit met talrijke twijgen. Voor Heezenaren was het een bijzondere boom met een religieuze betekenis. In 1919 is de Kruisboom definitief gerooid. Een tweede straat in de Nieuwe Hoeve wordt Kruiseik genoemd.

De bomengroep aan de Boschlaan wordt de Twaalf Apostelen genoemd. Elf eiken bijeen terwijl Judas een eindje verder in het weiland staat.
Langs het fietspad, het vroegere Belgische spoorlijntje, ligt een idyllisch vennetje. In de volksmond heet dat vennetje het Dekensvennetje. Deken Berkelmans was naast zijn verantwoordelijkheid voor het geestelijk welzijn van zijn parochianen, ook geïnteresseerd in materiële zaken. Hij kocht dit vennetje, ter ere Gods.

De Kapelstraat is een straatnaam die verbonden is met de protestantse kerk in deze straat. Al vanaf 1458 heeft op deze plaats een kapel gestaan. Er is een geschrift dat vermeldt dat de Heer van Heeze in 1458 een schenking doet aan de kapel. Men sprak toen over “Heeze aan de kerk” en “Heeze aan de kapel” waarmee men dan respectievelijk de Kerkhof en Eimerik bedoelde.
Ook de patroonheilige van de parochiekerk St. Maarten heeft enkele sporen nagelaten in de naamgeving. We kennen het St. Maartenshonk, de sociale ruimte tussen het vroegere klooster en de kerk. Dit zaaltje is onder het bewind van pastoor R. Mutsaerts gerealiseerd. Het vroegere St. Maartenshuis deed dienst als patronaatsgebouw voor de jeugd.

Op de zijgevel van de boerderij op de Heezerenbosch 2 staat zwart op wit St. Maarten hoeve. Deze naam heeft Tinus van de Kruis erop laten zetten toen hij de boerderij van zijn ouders had overgenomen. Tinus had als doopnaam Martinus.

Van de straatnamen van de heren geestelijken brengen wij de Dirk Heziusstraat onder uw aandacht. Hij is geboren in 1490 op het gehucht Strabrecht. Achternamen waren toen nog niet verplicht, daarom kreeg Dirk de toevoeging Hezius, komend van Heeze. Hij studeerde aan de universiteit van Leuven. Dirk Hezius werd secretaris van Adriaan Floris van Utrecht, de latere paus Adrianus VI. Hij overleed in Luik op 10 mei 1555. In 1950 werd in de Schoolstraat de jongensschool gebouwd onder architectuur van H.W. Valk, die ook de St. Martinuskerk heeft ontworpen. De school is gebouwd in de zgn. boerderijstijl, eenvoudig, passend in de landelijke omgeving. Deze school kreeg ook de naam van de bekende Heezerse persoon, Dirk Hezius.

De hemel op aarde zal moeilijk te vinden zijn maar wij kunnen onszelf wel gelukkig prijzen dat het Paradeske op onze gemeentegrond ligt. Het gebied tussen de Sterkselse Aa en de Groote Aa heet De Waarden. Het deel van de sterk meanderende Sterkselse Aa wordt in Heeze het Paradeske genoemd. Het was vroeger de speelplaats van ravottende jongens en misschien ook wel van meisjes. En een stiltegebied voor vrijende paartjes.

Tot de volgende wandeling,

Piet Brock”