13 december 2019

Ketogeen dieet eerder inzetten: Vet eten als oplossing voor epilepsie

kempenhaeghe logo-footerKetogeen dieet eerder inzetten: Vet eten als oplossing voor epilepsie

HEEZE – Voor mensen met epilepsie die geen baat hebben bij anti-epileptica of voor wie epilepsiechirurgie geen optie is, kan eerder gedacht worden aan ketogeen dieet als behandelmethode. Wetenschappelijk onderzoek van neuroloog dr. Danielle Lambrechts toonde aan dat dit vetrijke dieet een gunstig effect op de epilepsie kan hebben, mits toegepast onder begeleiding van deskundigen. Danielle Lambrechts promoveerde op 1 juni 2016 aan de Universiteit van Maastricht met haar studie naar de effecten van het dieet.

“Het ketogeen dieet – dat uitgaat van vetrijke voeding met weinig koolhydraten – kan bij epilepsie voor kinderen én voor volwassenen een passende behandelmethode zijn”, aldus Lambrechts van het Academisch Centrum voor Epileptologie in haar promotieonderzoek. “Op basis van de uitkomsten van de promotiestudie pleiten we er nu voor om eerder behandeling met ketogeen dieet onder gespecialiseerde begeleiding te overwegen.”

Positieve effecten

Het proefschrift van Lambrechts met de titel ‘Ketogenic diet therapies: treatment for children and adults with refractory epilepsy’ beschrijft hoe het ketogeen dieet kan leiden tot een afname van het totaal aantal aanvallen, vermindering van het aantal aanvalsclusters en reductie van de aanvalsernst. Kempenhaeghe is een van de weinige centra die onderzoek verricht naar de effecten van het ketogeen dieet. Danielle Lambrechts: “Dat voeding invloed heeft op gezondheid en soms ook bijdraagt aan behandeling van ziektes blijkt steeds vaker. In geval van epilepsie is aangetoond dat bij een uitgebalanceerde vetrijke voeding met weinig koolhydraten het lichaam overschakelt op vetverbranding waardoor ketonen ontstaan. Dit zogenoemde ketogeen dieet kan een positieve invloed hebben op de epilepsie.”

Lekker ‘vet’ kookboek

Tijdens de promotieperiode van Danielle Lambrechts werd het ketogeen dieet ook toegankelijker voor patiënten. Zo ontwikkelde Kempenhaeghe het ‘Ketogeenmenu kookboek voor iedereen’ en de speciale website Ketogeenmenu.nl. Danielle: “Elke deelnemer in Kempenhaeghe aan het ketogeen dieet krijgt het kookboekje met de recepten voor traktaties, maaltijden en feestmenu’s voor het hele gezin. Het is een pittig dieet, dat motivatie vraagt om het vol te houden. Zoals bij elk dieet is het belangrijk om de juiste voedingsstoffen binnen te krijgen. Vetrijk eten vraagt om een andere manier van bereiden. Met de website kunnen ouders of deelnemers recepten vinden en direct berekenen hoe deze in het dieet passen. Daarnaast reiken we met het kookboekje en op de website passende recepten aan om het koken met vetten – denk bijvoorbeeld aan het binden van vetten – te vergemakkelijken.”

Het promotieonderzoek van dr. Danielle Lambrechts kwam mede tot stand dankzij bijdragen van ZonMw, het innovatieve traject, met dank aan het Nationaal Epilepsie Fonds, CZ Fonds, Fonds NutsOhra en Stichting Vrienden van Kempenhaeghe. Kijk voor meer informatie op Kempenhaeghe.nl en/of Ketogeenmenu.nl.

Nieuwe techniek voor behandeling epilepsie

HEEZE – Voor het eerst in Nederland zijn patiënten met bepaalde vormen van epilepsie die niet goed geholpen kunnen worden met medicatie, behandeld met de zogenoemde thermo-coagulatietechniek. Bij deze techniek worden diep in de hersenen gelegen gebieden die de epilepsie veroorzaken, door toediening van stroom uitgeschakeld. Artsen van het Academisch Centrum voor Epileptologie (ACE, het samenwerkingsverband van Maastricht UMC+ en expertisecentrum Kempenhaeghe) hebben de techniek inmiddels bij twee patiënten toegepast. De patiënten maken het goed, maar pas een jaar na behandeling kan definitief geconcludeerd worden of ze ‘aanvalsvrij’ zijn.

Epilepsie is een stoornis in de hersenen, waarbij zich tijdelijk, plotseling en ongecontroleerd grote groepen hersencellen ontladen. Er ontstaat als het ware een soort kortsluiting in het brein. Meestal wordt dit zichtbaar doordat iemand een aanval krijgt. De behandeling bestaat doorgaans uit toediening van medicijnen, zogenoemde anti-epileptica, om aanvallen te voorkomen of te verminderen. In een aantal gevallen lukt dat niet, en wordt gezocht naar alternatieve behandelingen, zoals chirurgische ingrepen, waarbij delen van de hersenen worden weggenomen.

Grote operatie niet nodig
Thermo-coagulatie heeft als voordeel dat zo’n operatie niet nodig is. Vóór de behandeling worden eerst een groot aantal elektroden diep in de hersenen aangebracht (EEG). Dat gebeurt in verschillende richtingen (stereo). Deze techniek (stereo-EEG of SEEG) wordt toegepast om te localiseren waar precies de afwijkingen (laesies) in de hersenen zitten die de epileptische aanvallen veroorzaken. Dit zoeken naar de bron van de verstoring in de hersenen kan enkele weken duren. Als vastgesteld is waar exact de laesies zitten die de epilepsie veroorzaken, kan bij sommige patiënten thermo-coagulatie plaatsvinden in plaats van een uitgebreidere hersenoperatie. Hierbij wordt stroom toegediend. De bron van de epilepsie wordt verhit en uitgeschakeld. Direct na de thermo-coagulatie wordt via de elektroden gemeten of de abnormale hersenactiviteit verdwenen is. Dezelfde dag nog worden de elektroden verwijderd. Deze thermo-coagulatietechniek is voor Nederland nieuw en voor het eerst toegepast. In Frankrijk en Italië wordt de techniek al langer toegepast. Van de doelgroep die de artsen van ACE voor ogen hebben, blijft in Frankrijk en Italië 80 procent aanvalsvrij. De techniek wordt binnen ACE toegepast door neurochirurg Olaf Schijns (Maastricht UMC+) en neuroloog Albert Colon (Kempenhaeghe).

Informatiemiddag
In het Maastricht UMC+ vindt op dinsdag 22 maart een informatiemiddag over epilepsie plaats. In de centrale hal van het academisch ziekenhuis zullen stands staan en in het aangrenzende Hart- en Vaatcentrum zijn er lezingen voor patiënten, hun naasten en andere belangstellenden. Daarbij staan behandelingen centraal die als alternatief dienen als medicijnen niet of onvoldoende effect hebben. Een van de lezingen zal gaan over thermo-coagulatie.

ACE
Op het gebied van de epilepsie en epilepsiechirurgie werkt het Maastricht UMC+ al jarenlang structureel samen met expertisecentrum Kempenhaeghe. In 2014 werd deze samenwerking verder uitgebouwd met de oprichting van het Academisch Centrum voor Epileptologie (ACE). Onlangs is dit ACE door de overheid aangewezen als ‘landelijk kenniscentrum zeldzame aandoeningen’, onder meer voor de behandeling van zogenoemde Rolandische epilepsie, een vorm van epilepsie die alleen bij kinderen voorkomt.

Innovatie rond epilepsie en slaap tijdens internationaal wetenschappelijk congres Kempenhaeghe

thRU7NVKSQHEEZE – Voor de 18e maal vond bij Kempenhaeghe het internationale wetenschappelijk congres ‘Epilepsy and sleep Update@Kempenhaeghe.nl’ plaats. Dit jaar stond het congres in het teken van diagnostische en therapeutische vooruitgang in epilepsie, slaapgeneeskunde en leer- en ontwikkelingsstoornissen. Het congres in Heeze werd bezocht door ruim 800 deelnemers en sprekers uit meer dan tien landen en werd wereldwijd live uitgezonden.

Het congres startte op donderdag 10 maart met de zogenaamde ‘advanced course epilepsy’ voor academische professionals. Hierin ging het onder meer om de stand van zaken in gepersonaliseerd medicatiegebruik, epilepsiechirurgie of de kwaliteit van leven in relatie tot cognitie bij epilepsie. Daarnaast vond de innovatiesessie met posterpresentaties van jonge wetenschappers plaats. Hier presenteerden academici hun onderzoeksrichting en mogelijke uitkomsten. Tot slot wisselden slaapprofessionals in interactieve sessies op het gebied van slaapgeneeskunde gedachten uit over toekomstige mogelijkheden in slaaponderzoek en therapieën voor slapeloosheid.

Ouder worden en epilepsie

Een van de twee hoofdsessies van het congres draaide rond veroudering en epilepsie. Lid van het organiserende comité van Kempenhaeghe prof. dr. Bert Aldenkamp hierover: “Als Kempenhaeghe trekken we samen met de academische wereld op in het overkoepelende programma Neu3Ca. In dit programma starten onderzoeken naar deze zogenaamde neurodegeneratie, naar neuro-imaging en naar neurostimulatie. We hebben aanwijzingen dat cognitieve achteruitgang bij volwassenen met epilepsie mogelijk vertraagd kan worden. Een fantastisch ‘product’ dat ons hierbij in onderzoek kan helpen is ‘brein op een chip’ van dr. ir. Regina Luttge van de TU/e. Zij is er in geslaagd met echte cellen een 3d-minibrein op te bouwen dat gecontroleerde experimenten beter mogelijk lijkt te maken. Ze spreekt hierover tijdens Update@Kempenhaeghe.nl.”

Impuls 2

De hoofdsessie voor slaap concentreerde zich op de ontwikkelingen in slaapmedicatie. Medisch hoofd van het Centrum voor Slaapgeneeskunde is prof. dr. Dirk Pevernagie. Hij vertelt: “Ongeveer 10% van de Nederlanders lijdt aan een of andere slaapstoornis. Er zijn ongeveer 85 verschillende vormen bekend. Een belangrijk deel daarvan krijgt slaapmedicatie. Tijdens het congres lichten we onder meer andere mogelijkheden toe. Het is bekend dat er gedragstherapieën zijn die bij slapeloosheid een positieve invloed op de slaap kunnen hebben. Daarnaast hebben we aandacht voor de samenwerking van Kempenhaeghe met de TU/e. We leven in een tijd met technieken die steeds minder ingrijpend kunnen zijn tijdens het volgen van patiënten voor diagnose en behandeling. Met de Eindhovense universiteit willen we bekijken welke mogelijkheden er zijn om slaapdiagnose en mogelijk ook therapie letterlijk naar de eigen thuisomgeving van de patiënt te brengen.”

Additioneel congres Epilepsiewoonzorg
Separaat van het grote internationale congres hield het Centrum voor Epilepsiewoonzorg Kempenhaeghe op donderdag 10 maart haar congres rond epilepsie en verstandelijke beperking. Ook hier waren een flink aantal bezoekers aanwezig. Het Centrum voor Epilepsiewoonzorg informeerde deelnemers aan de hand van de nieuwste ontwikkelingen en een concreet stappenplan over wat belangrijk is om te weten en te doen in het proces van ondersteunen van cliënten met een verstandelijke beperking en epilepsie.

Seminar Berkenbrein – Autisme in het onderwijs, vol in beweging!

HEEZE – De Berkenschutse vertegenwoordigt hooggespecialiseerde kennis op het gebied van onderwijs aan kinderen met een beperking. In ‘Berkenbrein’, een reeks seminars, delen zij de expertise. Na seminars met de thema’s ‘Brein en leren’ en ‘Brein, emotie en onderwijs’, gaan ze op 6 april in op het thema ‘Autisme in het onderwijs, vol in beweging!’.

Tijdens dit derde seminar gaan vier autoriteiten op het gebied van autisme in het onderwijs in op de kenmerken van autisme en de gevolgen voor de dagelijkse praktijk van het onderwijs. Vanuit diverse invalshoeken en in afwisselende presentatievorm betrekken de sprekers u in hun benadering. Na afloop krijgt u uiteraard de kans om op informele wijze met collega’s en vakgenoten van gedachten te wisselen. U gaat naar huis met een schat aan inzicht en met concrete tools voor het omgaan met een speciale doelgroep.

Zie voor meer informatie en het aanmeldformulier onze website www.berkenschutse.nl.

Minister erkent slaapcentrum Kempenhaeghe als expert

HEEZE – Het ministerie van VWS heeft erkenningen voor zeldzame aandoeningen toegewezen aan topklinische ziekenhuizen en categorale instellingen in Nederland. Het Centrum voor Slaapgeneeskunde van Kempenhaeghe ontving erkenning als expertisecentrum op het gebied van zeldzame neurologische slaapstoornissen (narcolepsie en Kleine-Levin syndroom). Deze zeldzame slaapstoornissen maken deel uit van een breed palet van slaap gerelateerde aandoeningen uit het zorgpakket van Kempenhaeghe.

Kempenhaeghe foto margot van den boer

Kempenhaeghe
foto margot van den boer

Door het aanwijzen van expertisecentra weten patiënten en professionals beter waar specifieke kennis en kunde in Nederland te vinden is. Op verzoek van minister Edith Schippers bracht de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU) een advies uit over de ontwikkeling van een landelijk netwerk van expertisecentra voor zeldzame aandoeningen. Het doel van het netwerk is het bundelen en ontwikkelen van kennis en deskundigheid van zeldzame aandoeningen, het ontwikkelen van protocollen en richtlijnen, het coördineren van onderzoek en het zorgen voor een adequate verwijzing van patiënten binnen en buiten Nederland. De erkenning geldt voor een periode van vijf jaar. Deze erkenning onderstreept dat het Centrum voor Slaapgeneeskunde hoort bij de topklinische ziekenhuizen en categorale instellingen voor zeldzame aandoeningen in Nederland.

Expertise
Medisch hoofd en somnoloog prof. dr. Dirk Pevernagie is trots op de erkenning: “Het is een bevestiging van onze visie hoe we ons als expertisecentrum willen neerzetten en een erkenning van het werk dat we doen. Het is belangrijk dat er multidisciplinair aandacht is voor deze ernstige neurologische slaapstoornissen die vaak op kinderleeftijd al beginnen. Het duurt vaak nog (te) lang voordat een diagnose wordt gesteld. Sebastiaan Overeem, somnoloog en coördinator onderzoek: “Om dit te verbeteren hebben we naast aandacht voor de patiënt en zijn omgeving ook volop aandacht voor fundamenteel wetenschappelijk onderzoek. We werken hiervoor onder meer samen met de TU/e maar ook in Europees verband.”

Narcolepsievereniging
Patiëntenverenigingen in zeldzame slaapaandoeningen reageren verheugd op de erkenning. Zo onderstreept de voorzitter Nederlandse Vereniging voor Narcolepsie, Joke Storm, het belang van de erkenning en kennisbundeling voor de patiënten: “De uitstekende multidisciplinaire aanpak van het Centrum voor Slaapgeneeskunde houdt niet op bij alleen diagnose en behandeling, maar ook in maatschappelijke zin is er oog voor de patiënt. De actieve ondersteuning wordt door narcolepsiepatiënten en de vereniging erg gewaardeerd.”

Kleine-Levin Syndroom
Het Kleine-Levin Syndroom (KLS) is zeer zeldzaam. In Nederland lijden hier enkele tientallen jongeren aan. Deze jongeren slapen in periodes van soms weken meer dan 20 uur per dag. Wanneer ze wel wakker zijn, zijn ze vaak verward en is hun waarneming van de omgeving verstoord. Overeem: “Begeleiding in het omgaan met de klachten en een multidisciplinaire aanpak is van enorm belang voor de patiënt en zijn omgeving. De trigger voor een nieuwe ‘KLS-episode’ is vaak niet duidelijk en juist deze onvoorspelbaarheid maakt het extra zwaar voor een jongere met KLS en de rest van het gezin.” In de tussenliggende perioden, dus de perioden zonder een grote slaapbehoefte, functioneren jongeren met KLS doorgaans normaal. Het syndroom komt vaak voor bij jonge mensen. Veel van de jongeren maken gelukkig een goede kans om uiteindelijk over de ziekte ‘heen te groeien’. Wereldwijd zijn er zo’n 1.000 patiënten met dezelfde symptomen.

Samenwerking Kempenhaeghe en Maastricht UMC+
De minister heeft behalve aan topreferente ziekenhuizen en categorale instellingen ook erkenningen voor zeldzame aandoeningen toegewezen aan academische ziekenhuizen in Nederland. Het Academisch Centrum voor Epileptologie, een samenwerking van Kempenhaeghe en Maastricht UMC+, is door het ministerie van VWS aangewezen als expertisecentrum voor onder meer Rolandische epilepsie. Berichtgeving over deze erkenning kon u gister lezen op deze site.

Minister erkent samenwerking tussen Kempenhaeghe en Maastricht UMC+ als expert Rolandische epilepsie

Kempenhaeghe foto margot van den boer

Kempenhaeghe
foto margot van den boer

HEEZE – Het Academisch Centrum voor Epileptologie, een samenwerking van Kempenhaeghe en Maastricht UMC+, is door het ministerie van VWS aangewezen als expertisecentrum voor onder meer Rolandische epilepsie. Op verzoek van minister Edith Schippers heeft de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU) een advies uitgebracht over de ontwikkeling van een landelijk netwerk van expertisecentra voor zeldzame aandoeningen. Het doel van het netwerk is het bundelen en ontwikkelen van kennis en deskundigheid van zeldzame aandoeningen, het ontwikkelen van protocollen en richtlijnen, het coördineren van onderzoek en het zorgen voor een adequate verwijzing van patiënten binnen en buiten Nederland.

Rolandische epilepsie
Eén van de erkenningen heeft betrekking op Rolandische epilepsie. Dit is een veel voorkomende vorm van epilepsie op kinderleeftijd maar komt toch zo weinig voor in de totale bevolking dat het geldt als zeldzame aandoening. Rolandische epilepsie wordt ook wel ‘goedaardige epilepsie’ genoemd omdat alle kinderen aanvalsvrij worden in de adolescentie. Maar wat opvalt, is dat een deel van deze kinderen moeite heeft op school. Kinderneuroloog Sylvia Klinkenberg van het Maastricht UMC+ stelt dan ook dat deze epilepsievorm mogelijk helemaal niet zo goedaardig is. “De effecten kunnen veel groter zijn dan eerder in de literatuur werd aangenomen. Er kan bij een deel van de kinderen een verstoring van cognitieve ontwikkeling optreden. Wat precies de gevolgen zijn en wat de beste manier is om te behandelen is niet bekend. Veel reden dus voor goed onderzoek.”


Academisch Centrum voor Epileptologie

In het Academisch Centrum voor Epileptologie worden kinderen met Rolandische epilepsie multidisciplinair in kaart gebracht en gevolgd in de tijd. Neurologen Sylvia Klinkenberg en Mariëtte Debeij-van Hall zijn hiervan de programmaleiders. Mariëtte Debeij-van Hall benadrukt het belang van het expertisecentrum: “Door het bundelen van expertise in het Academisch Centrum voor Epileptologie zullen de inzichten in de aandoening en de kwaliteit van begeleiding verbeteren. Door lange termijn follow-up zullen we duidelijker krijgen of behandeling noodzakelijk is en wat dan de beste behandeling is. Ik gun elk kind met Rolandische epilepsie deze expertise en hoop dat niet uitsluitend naar de aanvallen gekeken wordt.”

Erkenning
De minister heeft behalve aan academische centra ook erkenningen voor zeldzame aandoeningen toegewezen aan topklinische ziekenhuizen en categorale instellingen in Nederland. In dat kader is het Centrum voor Slaapgeneeskunde van Kempenhaeghe erkend als expertisecentrum op het gebied van zeldzame neurologische slaapstoornissen (narcolepsie en Kleine-Levin syndroom), daarvoor later meer.

Bewoners Kempenhaeghe hebben verhuisdozen uitgepakt

Woonzorgunits Kempenhaeghe

Woonzorgunits Kempenhaeghe

Officiële opening buitenhuis Emmastraat Asten

Op zaterdag 11 januari wordt het nieuwe buitenhuis Emmastraat in Asten geopend. Negen cliënten van Kempenhaeghe hebben de verhuisdozen uitgepakt en hun nieuwe woonzorgunits samen met hun familie en begeleiders ingericht. Zij verwachten dat de nieuwe manier van wonen centraal in Asten voor een verrijking zal zorgen. De eerste contacten met de buren zijn inmiddels gelegd. [Lees meer…]

Centrum voor Slaapgeneeskunde Kempenhaeghe gewaardeerd met vijf sterren

Waardering met vijf sterren

Waardering met vijf sterren

De Nederlandse ApneuVereniging heeft aan het Centrum voor Slaapgeneeskunde van Kempenhaeghe afgelopen week de hoogste kwaliteitswaardering voor diagnostiek en behandeling toegekend. Kempenhaeghe ontving de maximale vijf sterren voor de uitmuntende prestatie en hoge waardering door patiënten. Met deze waardering behoort Kempenhaeghe bij de beste klinieken voor slaapapneu in Nederland. [Lees meer…]

Oplevering woonzorgunits Asten aan Kempenhaeghe

Woonzorgunits Kempenhaeghe

Woonzorgunits Kempenhaeghe

Vrijdag 1 november draagt woningbouwvereniging Bergopwaarts de sleutel van het gebouw op de hoek Emmastraat–Julianastraat in Asten over aan de huurder van de woonzorgunits, Stichting Kempenhaeghe Heeze. [Lees meer…]

Lions Club organiseert Kempenlandrit

kempenlandritDe Lions Club Kempenland organiseert op zondag 23 juni 2013 de zesde Kempenlandrit. Dit jaar is Providentia (Kempenhaeghe), Albertlaan 19 in Sterksel de start- en aankomstplaats van deze prachtige paardenkoetstocht. Het defilé start op Providentia van 11.30 tot 12.30 uur voor sponsoren, genodigden en toeschouwers.
Er gaan 125 senioren uit Heeze, Leende en Valkenswaard een fantastische dag beleven. Op deze vierde zondag in juni worden tientallen aanspanningen zoals koetsen, rijtuigen, calèches en huifkarren ingezet, waarmee een schitterende ronde wordt gereden door het prachtige Brabantse landschap. Deze Kempenlandrit wordt georganiseerd in zeer nauwe samenwerking met de Menclub van Rijvereniging Sint Petrus uit Leende, de KBO’s uit Leende, Heeze en Sterksel en de zorgcentra Leenderhof uit Leende en Valkenhof uit Valkenswaard. Iedereen is van harte welkom om bij dit defilé aanwezig te zijn.